دوشنبه های فرویدی: مطالعاتی در باب هیستری رویداد حضوری و آنلاین

نشانه‌های روانی چه چیزی را بیان می‌کنند، آنجا که فرد خود از معنای آن‌ها آگاه نیست؟ چگونه می‌توان از خلال بدن، خاطره و گفتار، به تعارض‌هایی نزدیک شد که به‌سادگی به آگاهی راه پیدا نمی‌کنند؟

مطالعاتی در باب هیستری، اثر مشترک زیگموند فروید و یوزف بروئر، یکی از متون بنیادین در شکل‌گیری روان‌کاوی است؛ اثری که در آن، نشانه‌های هیستریک دیگر صرفاً به‌عنوان اختلالاتی با منشأ جسمانی یا پدیده‌هایی نامفهوم در نظر گرفته نمی‌شوند، بلکه در پیوند با تجربه‌های روانی، خاطرات و فرایندهای ناهشیار مورد بررسی قرار می‌گیرند. این کتاب نقطه‌ای تعیین‌کننده در مسیر گذار از درمان هیپنوتیزمی و روش کاتارتیک به سوی صورت‌بندی اولیه مفاهیمی است که بعدها در نظریه روان‌کاوی گسترش یافتند.

در نخستین دوره از مجموعه «فرویدخوانی»، به مطالعه و بررسی این اثر می‌پردازیم تا مسیر شکل‌گیری اندیشه بالینی فروید را از خلال متن اصلی دنبال کنیم. با بازخوانی تاریخچه‌های بالینی، به نحوه صورت‌بندی نشانه‌ها، نقش خاطره و هیجان در تجربه هیستریک و نسبت میان سرکوب، تعارض روانی و ظهور نشانه‌ها توجه خواهیم کرد. همچنین، تحولات اولیه در شیوه شنیدن گفتار بیمار و فهم معنای نشانه را بررسی می‌کنیم؛ تحولاتی که پرسش از ناهشیار را به یکی از محورهای اساسی روان‌کاوی تبدیل کردند.

این نشست فرصتی است برای مواجهه مستقیم با متنی که نه‌فقط بخشی از تاریخ روان‌کاوی، بلکه صحنه شکل‌گیری پرسش‌های بنیادین آن است؛ پرسش‌هایی درباره نسبت بدن و روان، خاطره و نشانه، و آنچه در تجربه انسان حضور دارد، بی‌آنکه لزوماً به آگاهی او راه یافته باشد.

پیشگفتارهای کتاب و مبانی خواندن دقیق متون فروید
اطلاعیهٔ مقدماتی: سازوکار روانی پدیده‌های هیستریک
رابطهٔ خاطره، عاطفه و نشانه؛ تخلیهٔ عاطفی و اصلاح از راه تداعی
بررسی تفصیلی گزارش‌های آنا اُ.، امی فون ن.، لوسی آر.، کاتارینا و الیزابت فون ر.
تبدیل هیستریک، حالت‌های هیپنوئید و گسست آگاهی
ایده‌های ناآگاه و صورت‌بندی اولیهٔ دفاع و واپس‌رانی
فصل نظری بروئر و تفاوت‌های آن با دیدگاه‌های فروید
روش کاتارتیک، هیپنوتیزم و تغییرات روش درمان
مقاومت، سازمان خاطرات و تعیین چندگانهٔ نشانه
صورت‌بندی اولیهٔ انتقال و نقش رابطه با پزشک
اعتبار شواهد بالینی، محدودیت‌های تفسیر و ارزیابی نتایج درمان

کتابخوانی، سخنرانی، تعاملی
جلسات حضوری دوره های فرویدخوانی، در دانشکده روانشناسی علوم تربیتی دانشگاه تهران برگزار خواهد شد.

این دوره برای دانشجویان و فارغ‌التحصیلان روان‌شناسی، روان‌پزشکی و رشته‌های مرتبط و نیز روان‌درمانگرانی مناسب است که می‌خواهند با یکی از متون بنیادین شکل‌گیری روان‌کاوی آشنا شوند. آشنایی قبلی با مفاهیم روان‌کاوی می‌تواند به درک بهتر مباحث کمک کند، اما مهم‌تر از پیش‌زمینهٔ نظری، علاقه به مطالعهٔ دقیق متن، پیگیری استدلال‌های بالینی و بررسی انتقادی ایده‌های اولیهٔ فروید و بروئر است.